Zonnepanelen op de oude schuur: van golfplaat tot meterkast

“Dat dak gaat nog wel twintig jaar mee.” Dat zei mijn vader in 2019, toen wij de boerderij aan de rand van Oldeholtpade, een paar kilometer van Wolvega, van hem overnamen. Hij had gelijk, alleen niet op de manier die hij bedoelde. Het dak van de schuur lekte niet. Het zat wel vol asbest, zoals bij zoveel schuren uit de jaren zestig hier in de Stellingwerven.

De koeien zijn al lang weg. In de schuur staan nu de tractor van mijn man, een paar fietsen, hooi voor de twee pony’s van onze dochter en een vrieskist. Maar dat dak, een groot vlak naar het zuiden met niets ervoor behalve weiland richting de Linde, bleef aan ons trekken. Daar moesten panelen op.

Eerst het dak eraf

Op asbest ga je niet staan boren en schroeven, dat was snel duidelijk. Dus eerst een sanering, daarna nieuwe geïsoleerde dakplaten. Dat traject heeft ons een voorjaar en een halve zomer gekost. Pas in september lag er een dak waar je met goed fatsoen iets op kon schroeven.

Het leggen van de panelen zelf ging verrassend snel. Twee dagen, een hoogwerker op het erf en een buurjongen die de hele tijd stond te kijken. Het lastige deel zat in alles wat daarna kwam, onder het dak en onder de grond.

Waar laat je de omvormer

Ik had me nooit afgevraagd waar zo’n omvormer moet hangen. Mijn man wilde hem gewoon op de muur bij de deur, lekker makkelijk. Toen we een elektricien Wolvega erbij haalden voor de aansluiting, liep die eerst een rondje door de schuur en bleef staan bij het hooi. Stof, zei hij, en warmte. Een omvormer wordt warm en wil lucht om zich heen, en fijn hooistof en spinrag zijn daar geen goede buren voor. Ook direct onder een dak dat ’s zomers heet wordt, is geen ideale plek.

Hij is uiteindelijk terechtgekomen in het oude melkhok, een klein gemetseld hoekje met een raampje op het noorden. Koel, droog, en er komt nooit een pony. Er kwam een eigen kastje bij met een schakelaar, zodat je de panelen kunt loskoppelen als er aan het dak gewerkt moet worden.

Veertig meter over het erf

Dan de kabel naar het huis. Tussen de schuur en de meterkast in de bijkeuken zit een meter of veertig, met de oprit ertussen waar de melkwagen vroeger overheen reed en nu de tractor. Ik dacht dat er gewoon een kabel in de grond kon. Dat kan ook, maar niet zomaar eentje. Over zo’n afstand moet een kabel dik genoeg zijn, anders verlies je onderweg een deel van wat je opwekt. De elektricien Wolvega rekende het voor op de achterkant van een envelop die op ons aanrecht lag. Ik heb de som niet onthouden, wel dat de kabel een stuk dikker uitviel dan ik had gedacht.

De sleuf ging dwars door het grasveld en onder de oprit door in een stevige buis, diep genoeg dat de tractor er niets van merkt. In de meterkast kwam een aparte groep voor de panelen. De oude kast was gelukkig al eens vernieuwd door mijn vader, dus daar hoefde niet veel meer te gebeuren.

De eerste grijze week

De panelen draaien nu sinds begin oktober. Op de app zie je elke dag een klein bergje, en deze week waren dat vooral heuveltjes. Laaghangende bewolking, regen die vanaf de A32 komt aanwaaien, en om half zeven is het al schemerig. Mijn man kijkt toch elke avond. Hij zegt dat hij wil weten hoe het in de winter gaat, maar volgens mij vindt hij het gewoon mooi.

Mijn vader kwam vorige week langs, stond met zijn handen in zijn zakken naar het dak te kijken en zei in het Stellingwerfs dat het er netjes uitzag. Daarna wilde hij weten waarom de omvormer in het melkhok hing. Ik heb het uitgelegd. Hij knikte, en ging toen bij de pony’s kijken.